أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

789

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

مىشود . پولس : قرنيثا 14 همان « فوتنج كوهى » است 15 . جانشين فوذنج نعنع و قرنيثا 16 است . ديسقوريدس : قالامنثى 17 همان « فوذنج » ، برگ‌هايش شبيه برگ‌هاى باذروج و مايل به سفيد است . شاخه‌هاى گوشه‌دار و گل‌هاى ارغوانى دارد ، درازايش يك ارش است ، [ شاخه‌هايش ] 18 سرخ‌رنگ‌اند و درهم مىپيچند . اطراف برگ‌هايش مانند [ برگ‌هاى ] جرجير 19 بالا آمده اما خيلى كم‌تر از [ برگ‌هاى ] جرجير بالا آمده است . گل‌ها ريزند و در آغاز بهار به سرعت مىشكفند . آن در ميان سنگ‌ها و اطراف شهرها مىرويد . ( 1 ) . معرب « پودنهء » فارسى است و به صورت « فودنج » و « فوذنج » نيز ديده مىشود ؛ II , Vullers ، 696 . اين واژه به معناى Mentha pulegium L . است ، سراپيون ، 175 ؛ ابو منصور ، 420 ؛ ابن سينا ، 583 ؛ ميمون ، 309 ؛ عيسى ، 11713 . اما در تركيب با ديگر واژه‌ها ( جويبارى ، كوهى ، دشتى ، بستانى ) براى تشخيص ديگر انواع به كار مىرود ؛ نك . پايين‌تر . ( 2 ) . نسخه‌هاى الف و ب : اريعانون ؟ ؟ ؟ ، بايد خواند اريغانون ( نسخهء پ ) - يونانى ، تئوفراست ، 540 . فوتنج كوهى ( الفوتنج الجبلى ) - Origanum dictamnus ؛ عيسى ، 12915 ؛ II , Low ، 83 . ( 3 ) . غليشن ( ديوسكوريد ، III ، 28 : غليخن ) - Mentha pulegium L . ؛ نك . تئوفراست ، 559 ؛ ميمون ، d 309 ؛ عيسى ، 11713 . ( 4 ) . نسخه‌هاى الف ، ب ، پ : فوزيثادطورى ، بايد خواند قورنيثادطورى ، نك . II , Low ، 77 . نسخهء فارسى : فوذيتنه بطورا . ( 5 ) . فربثا و قرنبثا ، ظاهرا « قريثا » نيز تحريف « قرنيثا » است . ( 6 ) . الحبق - نام عربى پودنه ؛ نك . شمارهء 328 . ( 7 ) . نهرى ، - پودنه آبى - Mentha aquatica L . ؛ عيسى ، 11710 ؛ ميمون ، a 309 . ( 8 ) . برى ، فوتنج دشتى نيز به معناى « پودنه » است ؛ ميمون ، c 309 ؛ عيسى ، 11713 . ( 9 ) . نسخهء الف : فوذفو ( ؟ ) ، نسخهء فارسى فوذونوا . ( 10 ) . پودنهء كوهى . ( 11 ) . نسخهء الف : طراعورنغاس ، بايد خواند طراغوريغانس يونانى ( ديوسكوريد ، III ، 27 ؛ II , Low ، 78 ) - Thymus tragoriganum L . ( اننكوف ، 354 ) ، مترادف Satureia thymbra L . ( عيسى ، 10 163 ) . ( 12 ) . فوذنج التيس - ترجمهء مستقيم يونانى . ( 13 ) . النعنع - نام عربى پودنه ، نك . شمارهء 1055 . ( 14 ) . نسخهء الف : الفرساد ، اندكى پايين‌تر : الفرسا ، نسخه‌هاى ب و پ : الفرساد ، بايد خواند القرنيثا ،